Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan

De vrouw in de deuropening heb ik zeker een kwart eeuw niet gezien. Maar haar stemgeluid is onmiskenbaar en ook haar uiterlijk oogt meteen bekend, al zit de herinnering diep. Ooit, in 1959, vestigde zij zich met haar man, net als mijn ouders, op het nieuwe land ten zuiden van Rotterdam, onder de rook van het Botlekgebied. De Meeuwenplaat, een wijk in Hoogvliet. Bescheiden maar keurige nieuwbouwwoningen voor jonge gezinnen, mensen die in Zuid-Holland bijdroegen aan de wederopbouw en groei van Nederland.
Ze werden buren en meer dan dat. Vrienden voor het leven. De wijk groeide op, kinderen werden geboren. Zorgeloos speelden wij als peuters en kleuters op het nog autoloze pleintje van het Meervalpad. Na een paar jaar verschenen er de eerste vervoermiddelen. Een Citroën 2CV voor mijn vader, met deuren die nog naar de verkeerde kant opengingen en een topsnelheid van tachtig kilometer per uur. Maar het was vervoer en tachtig was meer dan hard genoeg. Dus koos ook de vriendelijke buurman voor zo'n eendje. Het waren jaren van hard werken, eenvoud en groot geluk.
Na ruim elf jaar, in 1970, werd mijn vader door zijn werkgever-voor-het-leven overgeplaatst naar Amsterdam. We vertrokken uit de vriendelijke woonwijk en vestigden ons tussen Utrecht en de hoofdstad. De vriendschap met de oude buren bleef, al werd het contact minder. Zij verruilden de hectiek van de regio Rotterdam uiteindelijk voor de rust van Zeeland.
Inmiddels heeft de vrouw haar echtgenoot moeten begraven en woont ze alleen in de geboorteplaats van oud-premier Jan Peter Balkenende. Een rustig, gereformeerd Zeeuws dorpje. Na jaren zoeken we haar weer op, mijn ouders en ik. Ze is grijs en doof en diep in de tachtig. Maar ze heeft nog steeds de energie van de vroegere sportlerares, die ooit de ochtendgymnastiek presenteerde op de nationale radio, als opvolgster van de beroemde Ab Goubitz.
Herinneringen worden opgehaald, fotoalbums komen uit de kast. Elf bewogen jaren deelden ze samen, genoeg voor een leven lang stof voor gesprek. Ze geniet van de conversatie en laat ons met gepaste tegenzin weer gaan. Het afscheid is hartelijk. In de deuropening zwaait ze ons na en pakt tegelijk de post van de deurmat. De Groene Amsterdammer, niet echt typische Zeeuws-gereformeerde post. Tannie van Rossen, oud-gymnastieklerares. Haar geest traint ze nog elke dag.

Update 2018: Niemand heeft het eeuwige leven, zelfs een gymlerares niet. Ruim twee jaar na mijn ouders is ook Tannie uit het leven gegleden. Gelukkig eert Peter de Waard haar in de Volkskrant met een prachtig portret. Rust zacht, buurvrouw.

Toedeloe

Mijn prachtige broer Jort overleed in november 2010, dik een half jaar nadat hij had gehoord dat hij ongeneeslijk ziek was. Hij was een fanatieke golfspeler. Op de muur van zijn vaste golfbaan bij Amsterdam prijkt zijn naam nog fier als winnaar van menig toernooi. De laatste jaren van zijn carrière werkte hij aan de opzet en uitbouw van ANWB Golf; een virtuele club, de toekomst van de golfsport.
Hoewel hij steeds zwakker werd speelde hij door zolang hij kon. In juli 2010 sloot hij zijn golfpassie af met een gouden ronde op de AGC, die hij speelde met zijn golfmaatje Eric Treurniet. Ondanks zijn haperende lichaam speelde hij de baan in het aantal slagen dat ervoor staat en gaf Eric het nakijken. Toen was het genoeg en moest zijn golfset noodgedwongen aan de kant.
Tijdens het memorialtoernooi dat door de ANWB sindsdien jaarlijks voor Jort wordt gehouden, is Eric een vaste bezoeker. Hij is een inspirerend ondernemer, die zijn enthousiasme graag via allerlei kanalen met anderen deelt. Eric bedacht 2theloo; een winkelconcept dat smaakvol tegemoet komt aan een praktisch probleem. Een succesformule, die in amper drie jaar tijd zijn weg al vindt door heel Europa en ongetwijfeld verder groeit in de komende jaren. Zijn succes als ondernemer is zichtbaar in de auto die Eric rijdt: een Porsche 911. Sterk, snel, betrouwbaar en mooi. Maar ook eigenzinnig, met zijn sportmotor achterin. Hij vraagt soms om een geoefende hand. Op vrijdagmorgen 7 februari stuurt Eric hem door de regen bij Kortrijk, verliest de controle over het stuur en boort in een lichtmast. Hij is pas vierenveertig jaar; alle hulp komt voor hem te laat. Een succesvol en inspirerend ondernemer, echtgenoot en vader is niet meer.
De wekelijkse berichten over ongelukken rondom het weekend zeggen me meestal niet veel. Het zijn regels in de krant van maandag. Maar deze hakt er in, hoewel ik het slachtoffer eigenlijk niet kende. Hij was een goede vriend van Jort, één van de weinigen die wist van zijn ziekte. Mijn broer heeft er op de wolken een golfmaatje bij. Doe hem de groeten daarboven, Eric. Het leven is oneerlijk, soms. Toedeloe.

Tot in de hemel

Het RTL Ontbijtnieuws bericht over een megaclaim tegen een groot accountantskantoor, ingediend door obligatiehouders van een al twintig jaar geleden gesloten vrachtwagenfabriek. Het item duurt hooguit dertig seconden. Ik zie beelden van fabrieksarbeiders die vrachtwagens in elkaar schroeven en daarna het enige beeld dat het RTL Nieuws zo gauw kon vinden van het accountantskantoor: een glazen gevel, van onderaf zo gefilmd dat het kantoor tot in de hemel lijkt te reiken. 
Het FD schrijft in dezelfde week over een Amerikaanse zakenbank. De foto erbij: grote glazen kantoren van onderaf gefotografeerd, die tot in de hemel reiken. Ik heb daarna een paar dagen de visualisering van berichten over banken, verzekeraars, consultants en accountantskantoren vergeleken en het is overal hetzelfde. Het enige beeld dat de lezers en kijkers krijgen van zulke organisaties zijn grote glazen gevels. Onneembare vestingen waarbinnen onzichtbare en dus vast onoorbare zaken plaatsvinden. Als er al eens een interview met een topman wordt gepubliceerd, dan wordt de grote baas steevast gefotografeerd in een ruimte die oogt als een balzaal, gelegen op de hoogste etage, met ramen die uitzicht geven op het gepeupel diep beneden op de begane grond. Als ik ergens een claim zou indienen was het ook daar. Je moet het halen waar het zit.
Ooit werkte ik zelf bij een groot internationaal accountantskantoor en maakte daarvoor een korte corporate video. Vol met beelden van accountants en adviseurs aan het werk: in vergadering, achter computers of bezig met het opnemen van voorraden in magazijnen. Toen het filmpje klaar was stuurde ik exemplaren ervan naar televisierubrieken, zodat ze wat beeld van de organisatie hadden. Toen we korte tijd later in het nieuws kwamen zag ik vrijwel de hele corporate video terug tijdens het journaal. Media hebben beeld nodig en als je 's nachts een bericht in elkaar moet timmeren om bij het ontbijtjournaal een primeurtje te hebben, pak je wat er op de plank ligt.
Misschien moet corporate Nederland iets meer laten zien van wat er eigenlijk allemaal achter die glazen gevels wordt gedaan. Misschien moeten topmannen eisen dat ze in het lulligste vergaderkamertje op de begane grond worden gefotografeerd voor een interview. Misschien moeten adviseurs en bankiers anno nu niet meer kiezen voor het grootste pand langs de snelweg, maar een iets lager kantoor drie rijen naar achteren, met alleen een metalen bordje bij de ingang, in plaats van grote neonletters op het dak. Als het stormt moet je zorgen dat je niet vol in de wind gaat staan.